منظومه ي شمسي

     فضاي لايتناهي و جهان بيكران از مجموعه ي اجرام سماوي تشكيل شده است كه شامل ستارگان ( اجسام منير نوراني ) و سيارات و سيارك ها و ذرات متعدد ديگري مي باشند كه اصطلاحاً به نام كهكشان ناميده مي شوند . يكي از كهكشان ها ، كهكشان راه شيري است كه داراي ميليون ها مجموعه ي ستاره و سيارات مي باشد ، يكي از اين مجموعه ها منظومه ي شمسي ( خورشيد و نه سياره اي كه به گرد آن مي گردند ) است كه در اين كهكشان واقع شده و زمين نيز يكي از سيارات اين منظومه مي باشد .

خورشيد

     ستاره ي منظومه ي شمسي توده متراكم گازي شكل است بنام خورشيد كه در مركز اين منظومه واقع شده و 9 سياره به گرد آن مي گردند ، حجم خورشيد بيش از 1300000 برابر حجم زمين است ، حرارت سطحي آن 6093 درجه و دماي دروني آن حدود 15000000 درجه ي سانتيگراد تخمين زده مي شود . حرارت و تشعشات نوري آن نتيجه ي تبديل اتم هاي هيدروژن به هليوم مي باشد . فتوسفر و كرومسفر و كرونا ( تاج خورشيدي ) قسمت هاي گازي شكل و ملتهب تشكيل دهنده ي خورشيد مي باشند . آن قسمت از حرارت خورشيد كه به جو زمين مي رسد 55% آن توسط لايه هاي جو زمين منعكس يا جذب شده و حدود 45% آن به زمين مي رسد . جرم خورشيد چهار ضربدر 10 به توان 40 كيلوگرم بوده و در مدت تقريبي چهل و پنج روز يكبار به دور خود مي چرخد . همچنين با حركتي شبيه بي نهايت در كانون هاي بيضي مدار گردش انتقالي زمين ، حركت جابه جايي انجام مي دهد .

عطارد

     نزديك ترين سياره به خورشيد و در عين حال كوچكترين سياره اين منظومه است . قطر آن حدود 4800 كيلومتر و فاصله اش با خورشيد 57907600 كيلومتر مي باشد . عطارد ، با سرعت زيادي به دور خورشيد مي گردد ، به همين علت به نام تير معروف شده است ( در مدت 88 روز ، يكبار به دور خورشيد و يكبار نيز به دور خود مي چرخد ) . بنابراين ، هميشه يكطرف آن مقابل خورشيد قرار مي گيرد كه داراي حرارتي بالغ بر 300 درجه كلوين مي باشد و دماي نيمه ي ديگر آن كمتر از 200- كلوين است . در اطراف عطارد جو ديده نمي شود .

زهره

     اين سياره ، شباهت زيادي به كره زمين دارد . قطرش حدود 12250 كيلومتر و فاصله اش تا خورشيد 10800000 كيلومتر مي باشد . زهره ، در مدت 225 روز يكبار به دور خورشيد و درمدت 243 روز يكبار به دور خود مي چرخد . نزديك ترين سياره ي منظومه ي شمسي به زمين است ( نزديكترين فاصله در حركت انتقالي تا زمين 42000000 كيلومتر ) . دماي سطحي آن حدود 470 درجه است . زهره به علت اتمسفر غليظي كه دارد ، بيش از ساير سيارات نور خورشيد را منعكس مي كند ( 80% ) و در نتيجه درخشندگي زيادي دارد .

زمين

     زمين سومين سياره از نظر نزديكي به خورشيد و پنجمين سياره از نظر حجم مي باشد ، فاصله ي متوسط زمين تا خورشيد 150000000 كيلومتر است . قطر زمين در استوا 12756 و در قطبين 12714 كيلومتر است ، بنابراين ، اين كره كامل نيست . زمين در مدت 23 ساعت و 56 دقيقه و 4 ثانيه به سرعت 1667 كيلومتر در ساعت ( در استوا ) يكبار به دور خود ( حركت وضعي ) و در مدت 365 روز و 6 ساعت با سرعت 108000 كيلومتر در ساعت به دور خود مي گردد ( حركت انتقالي ) .

     اتمسفر يا جو زمين كه با ضخامت 800 الي 1000 كيلومتر اطراف آن را مي پوشاند از گاز هاي مختلفي تشكيل شده كه نيتروژن ( 78% ) و اكسيژن ( 21% ) مهمترين اين گاز ها مي باشند . ( زمين تنها سياره ي منظومه ي شمسـي است كه موجود زنده در آن وجود دارد ) .

     در فاصله 384394 كيلومتري زمين كره ي ماه قرار دارد كه با سرعتي معادل 3680 كيلومتر در ساعت به دور زمين مي گردد ، چون مدت زمان حركت وضعي و انتقالي كره ي ماه با هم برابرند ( 27 روز ) بنابراين هميشه يك نيمه ي آن از زمين رؤيت مي شود . خسوف ( ماه گرفتگي ) و كسوف ( خورشيد گرفتگي ) از قرار گرفتن زمين بين ماه و خورشيد و ماه بين زمين و خورشيد در مواقع خاص رخ مي دهند .

     حداكثر درجه ي حرارت ماه 2/117 درجه ي سانتيگراد و حداقل آن 8/162- در جه ي سانتيگراد اندازه گيري شده است . نيروي جاذبه ي ماه يك ششم نيروي جاذبه ي زمين و وزن آن يك هشتادويكم زمين مي باشد .

مريخ

     فاصله ي آن تا خورشيد 227800000 كيلومتر و قطرش حدود 6800 كيلومتر مي باشد ( تقريباً نصف حجم زمين ) ، مريخ در مدت 687 روز يكبار بدور خورشيد و در 24 ساعت و 37 دقيقه يكبار به دور خود مي چرخد .

     اتمسفر مريخ رقيق تر از زمين بوده و حداكثر دماي آن 5/29 و حداقل 123- درجه سانتيگراد مي باشد . در مريخ نباتاتي از نوع جلبك ها و خزه ها و قارچ ها وجود دارند . بخار آب نيز در جو مريخ مشاهده شده است .

     مريخ دو قمر دارد بنام هاي فوبوس ( واقع در 6000 كيلومتري آن ) و ديموس ( در 14000 كيلومتري ) كه حركتشان در جهت مخالف هم انجام مي گيرد .

مشتري

     بزرگ ترين سياره ي منظومه ي شمسي است ( 1300 برابر زمين ) ، به قطر تقريبي 142000 كيلومتر كه در فاصله ي 778000000 كيلومتري خورشيد قرار دارد . در مدت نزديك به 12 سال يكبار به دور خورشيد و در مدت 9 ساعت و 54 دقيقه يكبار به دور خود مي گردد ( با سرعت 36000 كيلومتر در ساعت ) ، فشار اتمسفري مشتري بسيار زياد است و لكه ي سرخ وسيعي در آن ديده مي شود كه نشانه ي طلاتم بزرگي در جو اين سياره است ، برودت مشتري به 130- درجه مي رسد .

     مشتري 14 قمر دارد كه 4 قمر آن به نام اقمار گاليله موسومند و بزرگترين آن ها به نام كاليستو مي باشد كه 4800 كيلومتر قطر دارد ( به اندازه ي عطارد ) .

زحل

     ششمين سياره از نظر مسافت با خورشيد و پنجمين و آخرين سياره اي است كه با  چشم غير مسلح از زمين رؤيت مي شود . فاصله اش تا خورشيد 1426000000 كيلومتر و دومين سياره از نظر بزرگي بعد از مشتري است ( قطر = 120000 كيلومتر ) . وزن مخصوص آن كمتر از آب است ( اگر به فرض در آب بيفتد روي آب خواهد ماند ) . مدت حركت انتقالي آن ( به دور خورشيد ) 29 سال و 6 ماه و حركت وضعي ( به دور خود ) 10 ساعت و 15 دقيقه است .

     زحل داراي كمربند هايي است كه در ناحيه استوايي آن و در فاصله 11200 كيلومتري قرار گرفته اند و شكاف ميان حلقه اي بنام كاسيني ، منجم معروف قرن 17 ناميده مي شود ، بيشتر اتمسفر زحل از آمونياك و متان تشكيل شده اند كه به علت دماي كم به حالت انجماد در آمده اند .

     زحل 10 قمر دارد ؛ بزرگترين قمر به نام تيتان ( به قطر 4200 كيلومتر ) و كوچكترين به نام هيپرون ( به قطر 480 كيلومتر ) و دور ترين قمر به نام فوب ( در 16000000 كيلومتري زحل ) و نزديك ترين قمر ميماس ( در فاصله 188000 كيلومتري ) مي باشند .

اورانوس

     چهارمين سياره از نظر بزرگي بعد از مشتري و زحل و نپتون است . قطر آن 50700 كيلومتر و فاصله اش از خورشيد 2870000000 كيلومتر مي باشد . در مدت 84 سال و 7 روز يكبار به دور خورشيد و در 10 ساعت و 48 دقيقه يكبار به دور خود مي چرخد . حرارت اين سياره كمتر از 200- درجه سانتيگراد مي باشد و نخستين سياره اي است كه به وسيله ي تلسكوپ كشف شده است . اورانوس داراي 5 قمر به نام هاي ميراندا ، آريل ، آمبريل ، تيتانيا و ابرون مي باشد . اين سياره در سال 1781 ميلادي به وسيله ي ويليام هرشل كشف گرديده است .

نپتون

     در فاصله ي 4495000000 كيلومتري خورشيد واقع شده است . قطر آن حدود 54000 كيلومتر است ( سومين سياره ي بزرگ منظومه ي شمسي ) ، مدت حركت انتقالي آن 164 سال و 328 روز و مدت حركت وضعي 15 ساعت و 48 دقيقه مي باشد .

     ويژگي هاي آن تقريباً شبيه اورانوس است ، دو قمر دارد به نام هاي تريتن و نريد ، اين سياره در سال 1846 ميلادي كشف شده است .

پلوتو

     دورترين سياره ي منظومه ي شمسي است ؛ فاصله اش تا خورشيد 5920000000 كيلومتر و قطرش حدود 3600 كيلومتر مي باشد . مدت حركت انتقالي 248 سال و 146 روز و مدت حركت وضعي آن كمي بيش از 6 روز است . دماي اين سياره 204- الي 273- درجه ي سانيگراد مي باشد ، وجود اين سياره ابتدا به وسيله ي لوول تخمين زده شد و سپس در 1930 به وسيله ي ويليام تومباك كشف گرديد . در 22 ژوئن 1978 سياره ي كوچكي در فاصله ي 19000 كيلومتري پلوتو به نام شارون كشف گرديد كه به نام قمر پلوتو نيز موسوم است . پلوتو كوچكترين سياره ي منظومه ي شمسي حساب مي شود .